Anadolu’nun tam kalbinde, İpek Yolu’nun tarihi kesişim noktasında yer alan Sivas; hem Selçuklu taş işçiliğinin dünyadaki en görkemli eserlerine hem de Türkiye Cumhuriyeti’nin bağımsızlık temellerinin atıldığı tarihi mekanlara ev sahipliği yapıyor. Sivas gezi rehberi arayışında olan gezginler için bu şehir, sadece bir geçiş güzergahı değil, sokaklarında gezerken tarihin fısıltılarını duyabileceğiniz başlı başına bir açık hava müzesidir. Sivas’ta gezilecek yerler listenizi hazırlarken, bu tarihi kentin derinliklerine inmeye hazır olun.

✈️ Sivas’a Nasıl Gidilir? Ulaşım ve İklim Rehberi

Sivas, devasa coğrafyası ve 1.285 metrelik yüksek rakımıyla tipik bir sert karasal iklime sahiptir. Kışları dondurucu soğuklar ve yoğun kar yağışı hakimken, yazları sıcak ve kurak geçer. Sivas’ı keşfetmek için en ideal aylar Mayıs, Haziran, Eylül ve Ekim’dir.

Ulaşım konusunda ise Sivas günümüzde altın çağını yaşıyor. Havayolu ile Sivas Nuri Demirağ Havalimanı üzerinden şehre rahatça ulaşabilirsiniz. Ancak asıl devrim demiryolunda yaşandı. Ankara – Sivas Yüksek Hızlı Tren (YHT) hattı sayesinde, Ankara’dan yola çıktığınızda sadece 2 saat gibi kısa bir sürede kendinizi Selçuklu eserlerinin ortasında bulabiliyorsunuz. İç Anadolu’da hafta sonu rotası arayanlar için YHT, Sivas’ı mükemmel bir güzergah haline getiriyor. Nostalji arayan gezginler ise meşhur Doğu Ekspresi ile şehre ulaşmanın keyfini çıkarabilir.

💡 Gezenle Tavsiyesi: YHT ile seyahat edecekseniz biletlerinizi haftalar öncesinden almanızı öneririm, özellikle hafta sonu seferleri hızla tükeniyor. Tren garından şehir merkezindeki tarihi meydana ulaşım taksiyle sadece 5 dakika sürüyor. Ayrıca belediye otobüsleri de Sivas garından çıkıp meydandan geçmektedir. Gar ile meydan arası yaklaşık 1.5 kilometredir.

🌡️ Sivas İklimi: Ne Zaman Gidilir?

Sivas hava durumu tipik karasal iklim özellikleri gösterir. Yüksek rakımı nedeniyle kışları oldukça sert ve kar yağışlı, yazları ise sıcak ve kurak geçer. Yıllık sıcaklık ortalaması 9.2 °C’dir. Sivas’ı gezmek için en iyi zaman dilimi ilkbahar sonu (Mayıs) ve sonbahar başı (Eylül-Ekim) aylarıdır. Ancak kış turizmine meraklıysanız Yıldız Dağı Kış Sporları Merkezi için kış aylarında da ziyaret edebilirsiniz. Ayrıca şehrin havası genellikle temizdir, sanayi kirliliği yoğun değildir. Biz Mayıs ayı içerisinde gezimizi gerçekleştirdik. Gündüz sıcaklığı gayet iyiydi ancak sabah erken saatler ve akşam geç saatlerde soğukluğu hissettik.

🕌 Sivas’ın Şaheserleri: Detaylı Mimari ve Tarihi Yapılar

Sivas meydanı, dünyada çok az şehirde görebileceğiniz bir özelliğe sahiptir: Farklı yüzyıllara ait devasa anıtsal yapılar, birbirine sadece birkaç adım mesafede omuz omuza yükselir.

Divriği Ulu Camii ve Darüşşifası

Anadolu’daki en büyük şaheser kabul edilen bu yapı, 1228-1229 yıllarında Mengücekoğulları’ndan Ahmet Şah ve eşi Turan Melek tarafından Ahlatlı mimar Hürremşah’a yaptırılmıştır. 1985’te UNESCO Dünya Mirası Listesi’ne giren yapı, dünyada eşi benzeri olmayan asimetrik ve üç boyutlu taş oymacılığı ile bilinir.

• Eski ve Yeni Yaşayış: Geçmişte Darüşşifa (hastane) bölümünde su sesi, musiki ve telkin ile akıl ve sinir hastalıkları tedavi ediliyordu. O dönemde devasa taş yapı, içerideki hastaları kışın soğuğundan koruyan eşsiz bir ısıtma sistemine sahipti. Günümüzde ise bu mucizevi taş işçiliği tüm dünyanın ilgisini çeken bir ibadet ve turizm merkezidir. İkindi vakti kapılarda beliren “Namaz kılan insan” silüeti, dönemin mühendislik zekasının en net kanıtıdır.

Gök Medrese (Mavi Medrese)

1271 yılında Selçuklu Veziri Sahip Ata Fahreddin Ali tarafından yaptırılan Gök Medrese, adını taç kapısındaki görkemli firuze renkli çinilerinden alır. Türk-İslam mimarisinin taç kapı geleneğinin zirvesidir.

• Eski ve Yeni Yaşayış: 13. yüzyılda burası, dönemin en parlak zihinlerinin astronomi, fıkıh ve matematik eğitimi aldığı bir üniversiteydi. Açık avlulu medreseler planında yapılan binada, öğrenciler avludaki havuzun etrafında toplanıp ilmi tartışmalar yapardı. Günümüzde titiz bir restorasyondan geçen medrese, Vakıf Eserleri Müzesi olarak ziyaretçilerini ağırlamakta, geçmişin ilim atmosferini çinilerinin ışıltısıyla günümüze taşımaktadır.

Çifte Minareli Medrese ve Buruciye Medresesi

Her ikisi de Gök Medrese ile aynı yıl, 1271’de inşa edilmiştir. İlhanlı Veziri Şemseddin Cüveyni’nin yaptırdığı Çifte Minareli Medrese’nin günümüze sadece görkemli ön cephesi ve göğe yükselen iki minaresi ulaşabilmiştir. Hemen karşısındaki Buruciye Medresesi ise Muzaffer Burucerdi tarafından fizik, kimya ve astronomi öğretimi için yaptırılmıştır.

💡 Gezenle Tavsiyesi: Buruciye Medresesi’nin avlusu günümüzde harika bir çay bahçesi olarak hizmet veriyor. Yüzyıllık taş duvarların arasında, geçmişte bilginlerin yürüdüğü avluda oturup Sivas’ın serin havasında çayınızı yudumlamak, Sivas gezisinin en keyifli ritüellerinden biridir.

Taşhan

Taşhan, 19. yüzyılın ikinci yarısında inşa edilmiş klasik bir Osmanlı şehir içi kervansarayıdır (hanı). Tamamı kesme taştan, iki katlı ve ortası açık geniş bir avlulu olarak tasarlanmıştır. Kuzey ve güney yönlerinde, dönemin taş işçiliğinin zarafetini yansıtan iki büyük görkemli kapısı bulunur.

Geçmişteki Yaşayış: Yapıldığı dönemde Taşhan, Sivas’ın ticari kalbinin attığı yerdi. İpek Yolu ve diğer önemli ticaret rotaları üzerinde bulunan Sivas’a gelen tüccarlar burada konaklardı. Alt kat; develerin, atların bağlandığı ahırlar, büyük kervan mallarının depolandığı depolar ve sıcak demirci, saraç gibi zanaatkarların dükkanları olarak kullanılırdı. Üst katta ise her birinde ocak bulunan, kervan sahiplerinin ve tüccarların gecelediği konaklama odaları yer alırdı. Sabahın ilk ışıklarıyla avluda yankılanan nal sesleri ve tüccarların pazarlıkları, hanın o dönemki ritmini oluştururdu.

🏛️ Tarihin Kalbi: Sivas Müzeleri

Sivas, tarih boyunca sadece medreseleriyle değil, Cumhuriyet’e giden yolda üstlendiği rolle de öne çıkar.

Atatürk ve Kongre Müzesi – Sivas Erkek Lisesi (Mekteb-i Sultani)

1892 yılında Sivas Valisi Memduh Paşa tarafından lise (Mekteb-i Sultani) olarak inşa edilen bu Osmanlı sivil mimari harikası, 4 Eylül 1919’da Sivas Kongresi’ne ev sahipliği yapmıştır. “Manda ve himaye kabul olunamaz” kararının dünyaya ilan edildiği kongre salonu ve Mustafa Kemal Atatürk’ün 108 gün boyunca kullandığı çalışma odası, o günkü orijinal eşyalarıyla korunmaktadır. Koridorlarında yürürken ahşap zeminlerin gıcırtısı sizi doğrudan 1919 yılına götürür.

Sivas Arkeoloji Müzesi ve Şehir Müzesi

İç Anadolu’nun en zengin koleksiyonlarından birine sahip olan Arkeoloji Müzesi’nde, Kalkolitik çağdan Hititlere, Roma’dan Osmanlı’ya uzanan eserler sergilenir. Özellikle Sarissa Antik Kenti’nden çıkarılan Hitit eserleri eşsizdir. Eski Sanayi Mektebi binasında kurulan Şehir Müzesi ise Sivas’ın unutulmaya yüz tutmuş zanaatlarını (bıçakçılık, tarakçılık, bakırcılık) balmumu heykeller ve interaktif sunumlarla yaşatmaktadır.

Meydanda bulunan Sivas Valiliği’nin hemen arkasında bulunan (aynı bina içinde) Sivas Şehir Müzesi’ni ziyaret etmenizi öneririz. Biz bayram tatili sürecinde gittiğimiz için malesef kapalıydı.

🍽️ Sivas’ta Ne Yenir? Köklü Mutfak Kültürü ve Yöresel Lezzetler

Sivas mutfağı, kışları çetin geçen sert karasal iklimin ve yüzyıllara dayanan tarım-hayvancılık kültürünün harmanlanmasıyla şekillenmiştir. Sivas’ta ne yenir diyen bir lezzet tutkunu, Türkiye’nin diğer bölgelerindeki muadillerinden yapılış ve tarihçe olarak tamamen ayrılan eşsiz tatlarla karşılaşır. İşte Sivas yöresel yemekleri ve detaylı rehberimiz:

Sivas Köftesi (Coğrafi İşaretli Tescilli Lezzet)

Türkiye’nin dört bir yanında sayısız köfte çeşidi bulunur; ancak Sivas Köftesi’nin sırrı ve farkı tamamen sadeliğinde gizlidir. Diğer bölgelerdeki köftelerde soğan, sarımsak, yumurta, ekmek içi veya çeşitli baharatlar kullanılırken; asırlık bir gelenek olan hakiki Sivas köftesinde sadece dana veya kuzu eti ile Sivas’a özgü kaya tuzu bulunur. Et, sinirlerinden özenle ayrılır, zırhla çekilir ve bir tam gün dinlendirilir. Bu yalın reçete sayesinde etin o saf ve doğal lezzetini doğrudan alırsınız. İnce, yassı ve geniş bir formda mangal ateşinde pişirilerek servis edilir.

💡 Gezi Taktikleri: Hakiki Sivas köftesinin yanında mutlaka yöresel tırnak pidesi ve sirkeli domates salatası talep edin. Köfteyi yerken çatal bıçak yerine pideyi kullanmak adettendir.

Divriği Pilavı

Kökeni 13. yüzyılda bölgeye hükmeden Mengücekliler dönemine kadar uzanan bu görkemli yemek, bildiğimiz pilavlardan çok daha fazlasıdır. Aslında bir saray yemeği olan Divriği Pilavı; kuzu eti, nohut, kuş üzümü, badem ve özel baharatlarla harmanlanır. Geçmişte sadece devasa bakır kazanlarda, meşe odunu ateşinde saatlerce ağır ağır pişirilir, düğünlerde ve bayramlarda özel misafirlere sunulurdu. Günümüzde de bu ritüel devam etmektedir. Etin suyuyla pişen pirinçlerin tane tane dökülmesi ustalık gerektirir.

💡 Gezi Taktikleri: Divriği Pilavı her restoranda günlük olarak bulunmayabilir. Divriği Ulu Camii ziyaretiniz öncesinde bölgedeki yöresel restoranları arayarak porsiyon ayırtmanız, bu tarihi lezzeti kaçırmamanızı sağlar.

Peskutan Çorbası ve Madımak

Orta Asya’dan gelen bir saklama yöntemi olan “peskutan”, yoğurdun uzun süre kaynatılıp kurutulmasıdır. Kış aylarında yarma ve mercimekle birleşerek bu doyurucu çorbaya dönüşür. Sivas dağlarının incisi Madımak otu ise bahar aylarında toplanıp pastırma ile kavrulur.

Sivas Usulü Hingel

Kayseri mantısından çok daha büyüktür. En büyük farkı, içinin genellikle bol karabiberli patates ezmesi ile doldurulmasıdır. Bohça yerine üçgen kapatılır ve üzerine cızırdayan bol tereyağlı, toz biberli sos dökülür.

Sivas’ın eşsiz lezzetlerini daha detaylı incelemek için aşağıdaki yazılarımızı okuyunuz.